2008-09-25 13:38:00

Lublin: wyróżnienia dla zasłużonych dla dialogu polsko-ukraińskiego

Zasłużeni dla dialogu  polsko-ukraińskiego otrzymali wyróżnienia podczas uroczystości w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim 25 września. Wręczenie wyróżnień „Memoria iustorum” miało miejsce w przeddzień oficjalnego rozpoczęcia III Kongresu Kultury Chrześcijańskiej. To druga edycja nagrody ustanowionej przez metropolitę lubelskiego.

Ze strony ukraińskiej nagrody otrzymali Ihor Isiczenko - prawosławny arcybiskup z Charkowa, greckokatolicki biskup senior z  Iwano-Frankowska Sofron Mudryj, z którym archidiecezję lubelską łączą więzy współpracy i w imieniu którego statuetkę odebrał ks. mitrat Stefan Batruch z Lublina, prof. Leonid Zaszkilniak ze Lwowa i prof. Dmytro Melnyczuk - rektor Narodowego Uniwersytetu Rolniczego w Kijowie, który nie mógł dziś przybyć do Lublina, a wyróżnienie odbierze w późniejszym terminie. Statuetki laureatom wręczył abp Józef Życiński.

Ze strony polskiej wyróżnienie otrzymali Zbigniew Gluza i Redakcja „Karty”, historycy: dr hab. Grzegorz Motyka i dr hab. Igor Hałagida, językoznawca prof. Michał Łesiów, prof. Józef Kołodziej i Józef Łukasiewicz z Janowa Lubelskiego, publicysta pisma „Bliżej Wołynia”, który ze względu na stan zdrowia nie mógł przybyć na uroczystość.

Abp Józef Życiński, mówiąc o idei przyświecającej wyróżnieniom, przywołał słowa Jana Pawła II wypowiedziane we Lwowie w 2001 roku, kiedy Papież wzywał, by oderwać się od bolesnej przeszłości i iść razem w imię jednego Chrystusa. - Te słowa zobowiązują, by nie rozdrapywać ran, ale pamiętając o historii szukać chrześcijańskiego podejścia - powiedział. 

Nagrodzony wyróżnieniem Zbigniew Gluza to historyk, założyciel, prezes i redaktor naczelny „Karty”. 

Ośrodek „Karta”, wydawca kwartalnika pod tym samym tytułem, to niezależna organizacja pozarządowa dokumentująca i upowszechniająca historię najnowszą Polski i Europy Wschodniej. Celem jej działania jest też szerzenie tolerancji i demokracji. W uzasadnieniu wyróżnienia przyznanego redakcji pisma można przeczytać, iż jest ono przyznane za „odwagę w podejmowaniu bolesnych tematów, które mogłyby łatwo ranić, gdyby emocje stawiano w nich wyżej od prawdy”, „wiarę w jednoczące oddziaływanie prawdy” oraz „ewangeliczne świadectwo humanizmu wyrażone w przekonaniu o podstawowej godności człowieka, która winna jednoczyć przedstawicieli wszystkich środowisk i kultur”.

Prof. Leonid Zaszkilniak jest historykiem i historiografem, pracownikiem Lwowskiego Uniwersytetu Iwana Franki. Specjalizuje się w dziejach Polski i Polaków we współczesnej ukraińskiej historiografii, jest współautorem ukraińskiej „Historii Polski”, za którą, razem z Mykołą Krykunem, w 2002 r. otrzymał nagrodę „Przeglądu Wschodniego” za prace naukowe poświęcone dziejom Europy Wschodniej. 

Dr hab. Grzegorz Motyka, historyk z Instytutu Studiów Politycznych PAN, specjalizuje się w historii najnowszej Polski i Ukrainy. Jest autorem książek i publicystą, publikował m.in. w „Karcie”, „Więzi”, „Zeszytach Historycznych”, „Gazecie Wyborczej”. – Radykalni Ukraińcy mówią: „polski szowinista”, a tak zwani prawdziwi Polacy – filoukrainiec. To jest los tych, którzy mają odwagę samotnie kroczyć szlakiem świętych Cyryla i Metodego i wypowiadać niepopularne opinie – powiedział o nim abp Życiński, wręczając wyróżnienie.

Dr Igor Hałagida to historyk, specjalizuje się w historii Polski  XIX-XX wieku. Jest pracownikiem Wydziału Historycznego Uniwersytetu Gdańskiego i gdańskiego oddziału IPN.  

Wyróżnienie odebrał także prof. Michał Łesiów, ukrainista, pierwszy polski grekokatolik, który otrzymał medal papieski Pro Ecclesia et Pontifice. Emerytowany profesor KUL i UMCS w Lublinie, przez lata poprzez swoją publicystykę, dydaktykę i pracę naukową działał na rzecz zbliżenia Polaków i Ukraińców, a także na rzecz zbliżenia pomiędzy Kościołem rzymskokatolickim i grekokatolickim.

Wyróżniony prof. Józef Kołodziej z Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie, to członek zespołu redakcyjnego, który wydał pierwsze pełne polskie tłumaczenie poematu „Eneida” Iwana Kotlarewskiego. W zespole byli także prof. Michał Łesiów i prof. Eugeniusz Krasowski z Uniwersytetu Przyrodniczego.

Medal „Memoria iustorum” - „pamięć sprawiedliwych”, ustanowiony został w marcu 2006 roku. Są nim honorowani Polacy i Ukraińcy, którzy działają na rzecz budowy dobrych relacji między narodami. Odznaczenie ma być „formą oczyszczenia świadomości w rozrachunkach z historią”. Wyróżnienia były po raz pierwszy wręczone przez abp. Józefa Życińskiego we wrześniu 2006 r. podczas wspólnych modlitw duchowieństwa Ukrainy i Polski na Majdanku. Ze strony ukraińskiej otrzymali je wtedy przedstawiciele środowisk i osoby indywidualne, które ratowały Polaków podczas tragedii wołyńskiej w 1943 r.

Statuetka przestawia apostołów Słowiańszczyzny Cyryla i Metodego. Postaciom towarzyszą napisy „Ciril” i „Metod” oraz „Memoria iustorum” i „Pamiat' prawiednych”. Zaprojektowana została przez artystę lubelskiego Dobrosława Bagińskiego.

mj / Lublin