2008-09-27 17:07 Co nam zostanie z ideałów Sierpnia? – debata podczas III Kongresu Kultury Chrześcijańskiej w Lublinie 
Na pytanie co nam zostanie z ideałów Sierpnia, starano się dzisiaj odpowiedzieć w dyskusji podczas III Kongresu Kultury Chrześcijańskiej w Lublinie. W panelu w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim Jana Pawła II wzięli udział: Lech Wałęsa, b. prezydent RP, abp Tadeusz Gocłowski, o. Ludwik M. Wiśniewski, duszpasterz środowisk niepodległościowych, kapelan „Solidarności”, i prof. Jerzy Bartmiński, filolog polski z Lublina.
Lech Wałęsa przekonywał, że jeśli dziś wyciągniemy wnioski z doświadczeń, „na naszej zmianie możemy mieć lepsze efekty”. - Poprzednie pokolenie przekazało nam świat podzielony: granice, bloki, systemy. Liczono, że może coś moje pokolenie zmieni, wyrwie Polskę z tamtych nieszczęść i wyprowadzi w stronę rozwoju - mówił były prezydent. Podkreślił, że w tym pokoleniu mamy wielkie osiągnięcia, ale i tak to za mało jak na wyzwania, które przed nami stoją. Przypomniał, że w latach 70. i na początku 80. prawie nikt nie dawał Polsce szans na wyzwolenie się z komunizmu. - Jeśli chcemy odpowiedzieć na pytanie o „Solidarność”, to powinniśmy wrócić do tego miejsca, w którym się pomyliliśmy - uznał Wałęsa.

Przypomniał, że gdy Polska znajdowała się w stanie niemocy, braku wiary i wątpliwości, dostaliśmy prezent w postaci Jana Pawła II. - Ojciec Święty przecież nie przewrócił komunizmu, ale dał słowo, obudził naród, a szczątkowe organizacje przejęły obudzony naród i rozpoczęły protesty, strajki, negocjacje. Dalszy ciąg znacie - stwierdził były prezydent.

W jego przekonaniu świat podzielił się na pół. Jedni proponują, by oprzeć wszystko na wolnościach i prawie, na wolnym rynku, a ducha, Pana Boga pozostawić jedynie „do prywatnego użytku”. Druga - stwierdził Wałęsa - mówi, że po doświadczeniu komunizmu, kiedy wykazano, że wartości są lepsze od czołgów i rakiet, musimy budować jedność europejską i globalizację opartą na wartościach. Tu pojawia się jednak problem, gdyż prawie każdy wyznaje inne wartości. - Dlatego jeśli w tym pokoleniu, pokoleniu zwycięskim nie ułożymy tablic wartości, to nie poradzimy sobie z budową świata. Jako rewolucjonista nie mam co do tego żadnych wątpliwości - powiedział Wałęsa.

Na zakończenie stwierdził, że dziś bardzo potrzebna jest nam solidarność w Polsce, Europie i świecie. Pomaga nam w tym zachowanie Rosji. - Może Rosja i inni pomogą nam zbudować solidarność i z solidarnością podejdziemy do problemów, które jako wyzwania dziś istnieją - zauważył mówca. Wyznał, że wierzy, iż nasze pokolenie, któremu nikt nie dawał szans, które zamknęło tę straszliwą epokę, postara się przez dyskusję o znalezienie struktur i programów, które pomogą znaleźć właściwe rozwiązania dla współczesnych.

Abp Tadeusz Gocłowski pytając, co oznacza „Sierpień” i co powinno pozostać z jego ideałów, wskazał na tytuł publikacji prof. Andrzeja Paczkowskiego: „Droga do niepodległości - Solidarność 1980-2005”. Nazwał ten okres „rewolucją wolnościową” i wymienił trzy dziedziny, w których osiągnięto: wolność indywidualną (wolność słowa, prawa człowieka) wolność grupową (wolność organizowania się) i wolność narodową (a więc suwerenność państwa). „Dziś po 28 latach możemy stwierdzić, że wszystkie te ideały o których marzył naród zostały osiągnięte” - powiedział abp Gocłowski.

Emerytowany metropolita gdański pytał, jak bronić tych ideałów w Ojczyźnie i innych krajach europejskich, które uzyskały wolność, a które dziś w dużym procencie uporządkowały stan konstytucyjny swoich państw. Podkreślił, że ideały Sierpnia mają charakter wybitnie chrześcijański. „Ale ten ideał zakłada konieczność etycznego wymiaru wszystkich działań dotyczących godności człowieka i środowiska społecznego, w którym on żyje” - mówił hierarcha.

Wskazał na negatywne skutki panowania systemu komunistycznego, szczególnie w mentalności ludzi, ale także brak zaufania do człowieka i próbę widzenia wokół siebie wrogich zagrożeń, czyli paraliżujące zjawisko ksenofobii. „I wreszcie poważnym zagrożeniem, które leży u fundamentów trudności jest relatywizm etyczny, który przybiera kształt obrony wartości, rozumianych swoiście: mogę obrażać innych, nie wolno obrażać mnie” - powiedział.

Prof. Jerzy Barmiński z Lublina podkreślił, że w roku 2008, po ostatecznym rozpadzie i skonfliktowaniu środowisk postsolidarnościowych, po traumie IV RP i po atakach na legendarnego przywódcę "Solidarności" ze strony jego byłych współpracowników, stawianie pytania o "ideały Sierpnia", a w istocie o program pierwszej "Solidarności" z lat 1980-1981 jest wysoce kłopotliwe. „Jednak pytać trzeba, a pierwsza odpowiedź, jaka się nasuwa, jest negatywna: że poza nazwą, z pierwszej «Solidarności» pozostało niewiele, wedle niektórych - nic. Tak sądzi zwłaszcza wielu młodych Polaków” - powiedział.

Prof. Barmiński podjął polemikę z tym pesymistycznym sądem. Przestrzegł przed błędami prezentyzmu, czyli patrzenia przez pryzmat aktualnych sporów i rozczarowań. Pytał, co było pomysłem utopijnym w roku 1981, co z ówczesnych celów udało się osiągnąć i co jest zadaniem nadal aktualnym, ale wymagającym dalszych działań i zabiegów. Odpowiadając zaznaczył, że utopijny był program gospodarczy i cała filozofia pracy. Wśród celów, które udało się osiągnąć wskazał na fundamentalne "ideały Sierpnia" - wolność i demokracja, które stały się ciałem po przełomie w roku 1989. Wśród wyzwań stojących przed Polakami wymienił realizację idei "samorządnej Rzeczypospolitej" będącej ideą społeczeństwa obywatelskiego.

O. Ludwik Wiśniewski, dominikanin, duszpasterz środowisk niepodległościowych i kapelan „Solidarności” wyraził przekonanie, że ideały Sierpnia będą natchnieniem dla przyszłych pokoleń. W swoim wystąpieniu mówił jedynie o „blaskach” Solidarności, które „będą odkrywane przez przyszłe pokolenia i będą przyszłym pokoleniom „świecić”. - Oczywiście, były także „cienie”: kłótnie, a nawet pieniactwo, niezdrowa rywalizacja i chęć egoistycznego urządzenia siebie samego. Nie mówię o działaniach podłych i niszczycielskich, inspirowanych i podsycanych przez komunistów - powiedział.

Przypomniał, co się stało, kiedy wybuchła „Solidarność”, co się przede wszystkim w nas samych, w naszym wnętrzu zdarzyło. Zdaniem o. Wiśniewskiego po Sierpniu nastąpiło przebudzenie, odrzucenie kłamstwa, przełamanie strachu, wzbudzenie poczucia własnej siły, kierowanie się solidarnością, a nie walką klas, przekonanie, że dobro wspólne nie jest fikcją, odkrycie zasady: „dołącz do tych, którzy zaczęli przed tobą” i wreszcie entuzjazm. - „Solidarność” na zawsze pozostanie wielkim wołaniem: „zło trzeba zwyciężać dobrem”, „kłamstwo jest trucizną” „nienawiść zabija wszystkich”, „trzeba nosić brzemiona innych” - zakończył o. Wiśniewski. tom, rl / Lublin